Live (y)our myth in Greece!

Το θέμα θα εξεταστεί χρησιμοθηρικά. Τι δίνει ο ένας, τι ο άλλος και στη σούμα βλέπουμε.. το αντικείμενο του παζαριού; "Εθνικοί μύθοι" και "εθνικές" αλήθειες. Αφορμή, βεβαίως, στέκεται η πρόσφατη "αναψηλάφηση" των ιστορικών γεγονότων της Ελληνικής Επαναστάσεως μέσα απ’ το ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΙ "1821". Η σαφής οριοθέτηση μεταξύ μύθου και αλήθειας επαφίεται στην ίδια την ιστορική επιστήμη` η διενέργεια, άλλωστε, του εν λόγω μαθήματος κατά τα σχολικά μας χρόνια μόνο αυθάδεις θα μπορούσε να μας αναδείξει στην όποια απόπειρά μας να συμμετάσχουμε στο "ξεσκαρτάρισμα" της γνώσης της ιστορικής..

Οι "εθνικοί μύθοι" συντηρούν το έθνος, λένε. Ακόμα και αν περιέχουν υπερβολή ή ψέμα, κρατάνε το "άρμα" της κοινωνίας προσδεδεμένο σε στόχους υψηλούς. Ένα ένδοξο παρελθόν κρατά ψηλά, άλλωστε, τον πήχη για το παρόν, δημιουργεί προσδοκία επιτυχίας, "θερμαίνει" την ελπίδα. Μεγάλα οράματα υλοποιούνται, μεγάλα εμπόδια ξεπερνιόνται` κι όλα αυτά με την ευλογία του και μόνο. Αυτό, βέβαια, πέρα από ένδοξο είναι και κοινό` τους "αγκαλιάζει" όλους. Οι κοινωνίες ενώνονται σαν μια γροθιά στο "εσωτερικό" τους κι προστατεύονται απ' το (αόρατο πολλές φορές) "εξωτερικό" τους..πολλά τα καλά δηλαδή..

Κι οι "εθνικές" αλήθειες τι κάνουν; "Συμβάλλουν στην κατάκτηση της γνώσης και της αυτογνωσίας, οδηγούν σε μια κατάσταση ισορροπίας κ.τ.λ. κ.τ.λ. κ.τ.λ.". Και τι να τα κάνουμε αυτά; Τρώγονται ή μπα; Γιατί άμα δεν τρώγονται, να ξενερώσουμε επί τόπου..

Η κατάστασή μας, ωστόσο, όσο τραγικό κι αν ακούγεται, μοιάζει με τα πυρηνικά εργοστάσια της Ιαπωνίας. Για χρόνια μπορεί να παράγουμε μεγάλα ποσά ενέργειας χωρίς μεγάλη περιβαλλοντική επιβάρυνση κι όμως αρκεί μια στιγμή, ένας σεισμός, ένα τσουνάμι, για να πάρει στο πέρασμά του τα εργοστάσια, την ενέργεια, τον ανθρώπινη στέγη, τον άνθρωπο... Οι "εθνικοί μύθοι", δηλαδή, μπορεί για χρόνια ολάκερα να' ναι βολικοί, χρήσιμοι, επωφελείς. Αρκεί, όμως, μία απομυθοποίησή τους, μία αποκάλυψη του ψεύδους τους ή της υπερβολής τους για να διαλυθούν κοινωνίες, στόχοι, οράματα.. όταν όλα είναι χτισμένα πάνω τους, όταν όλα εξαρτώνται απ' αυτούς.

Έτσι, η πλάστιγγα γείρει προς την αλήθεια, την "εθνική". Μπορεί να στέκεται γυμνή, ακαλλώπιστη, άχαρη, αλλά μακροπρόθεσμα αποδεικνύεται η πιο λυσιτελής. Αυτή η διαδικασία της ενδοσκόπησης, στην οποία υποβάλλει, εξοικειώνει τα έθνη με την ιστορική πραγματικότητα, τα κάνει να αντιληφθούν τις δυνάμεις που όντως "κουβαλούν" και έτσι τα "χαλυβδώνει" ισχυρότερα απέναντι στις προκλήσεις που τα περιμένουν..

Σκεφτείτε μόνο το εξής απλό και πρόσφατο: Αν όλα αυτά τα χρόνια αντί να ζούμε στο "μύθο της Ευρώπης" μαγειρεύοντας αστακούς, σολομούς αλλά και δημοσιονομικά στοιχεία, καθόμασταν να διακρίνουμε την αλήθεια απ' το ψέμα, τα φράγκα απ' τις δραχμές, πόσο καλύτερα ίσως θα 'ταν τα πράγματα σήμερα.. πόσο!

O Oικονομικός Γόρδιος Δεσμός

          Διαλόγου συνέχεια..ο αναγνώστης "Sirius" δίνει τη δική του απάντηση για την οικονομική πραγματικότητα της εποχής μας..

Η οικονομική κρίση του 2008,η οποία εξαπλώθηκε από τις ΗΠΑ στην Εύρωπη αποτέλεσε το βήμα ώστε να ξεκινήσει μια συζήτηση γύρω από τον καπιταλισμό και την επιτυχία ή αποτυχία του ως οικονομικού συστήματος.

Ενώ λοιπόν τα γεγονότα δείχνουν πως ο καπιταλισμός ασθμαίνει,το σύστημα αυτό έρχεται να συγκριθεί με το άλλο μεγάλο σύστημα που εφαρμόστηκε τον 20^ο αιώνα,το σοσιαλιστικό.Μια πρώτη αντίθεση έγκειται στην ιδεολογία πίσω από το κάθε σύστημα.Ο μεν καπιταλισμός διέπεται από την ιδέα του κέρδους και της μεγιστοποίησης του,ο δε σοσιαλισμός από την αλληλεγγύη.Βέβαια το πόσο αλληλέγγυο είναι ένα σύστημα που μεγιστοποιεί το διπολισμό μεταξύ των κοινωνικών τάξεων και οδηγεί στη φτώχεια το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού είναι μιαν άλλη ιστορία(παράδειγμα η Σοβιετική Ρωσία).Επιπλέον,η άκριτη εξίσωση των ανθρώπων μέσω του σοσιαλισμού στη Ρωσία κατέστησε την οικονομία ιδιαίτερα αντιπαραγωγική,αφού τόσο ο ικανός όσο και ο ανίκανος αμοίβονταν εξίσου, με αποτέλεσμα ο πρώτος να μην έχει κανένα κίνητρο να παράγει.

Γίνεται αντιληπτό ότι και τα δυο συστήματα παρουσίαζουν προβλήματα,τα οποία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αδιέξοδο ως προς το τι τελικώς είναι προτιμότερο να επιλεγεί.Η Δημοκρατία όμως πρέπει να επιλύει τα αδίεξοδα ή τουλάχιστον να προσπαθεί.Προκειμένου να λυθεί το εν λόγω θέμα υιοθετήθηκε από όλα σχεδόν τα κράτη μια «μέση» οδός.Θέτοντας ως βάση το καπιταλιστικό πρότυπο,δημιουργήθηκε ένα σύστημα με σοσιαλιστικές άρχες ώστε να προστατευθούν οι πολίτες από το «αδυσώπητο» καπιταλισμό.Έτσι,είναι λάθος να ισχυριζόμαστε ότι η αγορά είναι ελεύθερη,αφού (τουλάχιστον στα χαρτιά) περιορίζεται από τους νόμους του εκάστοτε κράτους και της παγκόσμιας κοινότητας.Αν υπήρχε ανεξέλεγκτος καπιταλισμός δε θα είχαν νόημα ρυθμίσεις όπως αυτή του κατώτατου μισθού. Η αλήθεια είναι ότι ο καπιταλισμός εφαρμόστηκε και εξακολουθεί να εφαρμόζεται με τρόπο τελείως λανθασμένο.Οι λεγόμενοι «κερδοσκόποι» προκειμένου να μεγιστοποιήσουν το κέρδος τους άρχισαν να δανείζουν χωρίς να διαθέτουν το αντίστοιχο απόθεμα, πράγμα το οποίο οδήγησε την παγκόσμια οικονομία σε κρίση καθώς οι τράπεζες έφτασαν στο σημείο να μην μπορούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.Ωστόσο, το σύστημα αυτό έχει διεισδύσει τόσο βαθιά στη ζωή του ανθρώπου του 21^ου αιωνα ώστε πάρα πολύ δύσκολα θα μπορούσε να αντικατασταθεί από κάποιο άλλο,και αυτό γιατί χρησιμοποιείται από την συντριπτική πλειοψηφία της παγκόσμιας κοινότητας.Άλλωστε ο καπιταλισμός έχει επηρεάσει τη δομή του κράτους(Χαρακτηριστικά αξίζει να αναφερθεί η οργάνωση νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου με τη μορφή εταιρειών,οι οποίες αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο).Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Η πραγματικότητα αυτή έχει καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη την άρση του συγκεκριμένου συστήματος.Το σίγουρο είναι πως η παρούσα κατάσταση βλάπτει το σύνολο, καθώς δε νοείται τον 21^ο αιώνα τα κράτη να προσαρμόζουν την πολιτική τους σύμφωνα με τις ορέξεις των αγορών.Όπως είχε τονίσει και ο Αριστοτέλης,το σύνολο αξιακά θα έπρεπε να προήγειται του μέρους,διότι μόνο από την ευημερία του συνόλου θα ευτυχίσουν και τα μέρη.Εφόσον όμως το πρόβλημα έχει εντοπιστεί,πρέπει οι αρμόδιοι να δράσουν έτσι ώστε να το εξαλείψουν και όχι να συνεχίζουν να κόβουν νόμισμα ώστε να το προωθήσουν στις τράπεζες,διότι το πρόβλημα έτσι απλώς ανακυκλώνεται.Μένει να δούμε αν υπάρχει κάποιος τόσο γένναιος ώστε να δράσει πέρα και πάνω από τα συμφέροντα που προασπίζει αυτή η κρίση.

Sirius

Η "Oxford Street" απαντά: Η υπεροχή της ελεύθερης οικονομίας..

Ένας νέος συντάκτης, το "λιοντάρι", πλέκει το εγκώμιο του καπιταλισμού..

Τώρα που διανύουμε περίοδο οικονομικής κρίσης ενισχύονται οι φωνές που αμφισβητούν το υπάρχον οικονομικό σύστημα. Αξίζει λοιπόν να αφιερώσουμε λίγο χρόνο για την υπεράσπιση του ελεύθερου οικονομικού συστήματος, το οποίο επικρατεί στον Δυτικό Κόσμο.

Ας ερευνήσουμε κατ’ αρχάς την ειδοποιό διαφορά του κεφαλαιοκρατικού συστήματος, του λεγόμενου καπιταλισμού από τα άλλα συστήματα. Ως οικονομικό σύστημα ο καπιταλισμός έχει στόχο της οργάνωση της παραγωγής. Για τη ρύθμιση της παραγωγής υπάρχουν δύο μέθοδοι: το «καρότο» και το «μαστίγιο». Στα αυταρχικά καθεστώτα το τι θα παράγεται, σε τι ποσότητα και από ποιον καθορίζεται από την πολιτική εξουσία. Στην αρχαία Αίγυπτο για παράδειγμα υπήρχε νόμος που υποχρέωνε όλους τους υπηκόους να ακολουθούν το επάγγελμα του πατέρα τους. Για μια στάσιμη κοινωνία ο νόμος αυτός, αν και περιόριζε την ελευθερία του ατόμου ήταν αποτελεσματικός γιατί εξασφάλιζε σταθερή ικανοποίηση των σταθερών αναγκών. Αντίστοιχα στην ΕΣΣΔ το κράτος καθόριζε, μέσω του κεντρικού σχεδιασμού τις κατευθύνσεις και τις λεπτομέρειες της παραγωγικής διαδικασίας. Βασικό στοιχείο αυτών των μεθόδων είναι ότι κίνητρο παραγωγικότητας για τους υπηκόους είναι οι επιταγές της κρατικής εξουσίας οι οποίες συνοδεύονται από δυνατότητα εξαναγκασμού. Αντίθετα στο σύγχρονο σύστημα κίνητρο είναι το κέρδος. Χάρη στη λειτουργία της αγοράς, οι υλικές ανάγκες της κοινωνίας ικανοποιούνται από τους ιδιώτες, οι οποίοι αν και επιδιώκουν ο καθένας το ατομικό του κέρδος επιτυγχάνουν τελικά την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών, όπως περιέγραψε πρώτος ο Άνταμ Σμιθ.

Τα θετικά του σύγχρονου συστήματος είναι πολλά. Θα ξεκινήσουμε από την οικονομική μεγέθυνση που αυτό προκαλεί. Είναι βέβαιο ότι ο άνθρωπος είναι πιο δημιουργικός και αποτελεσματικός στο έργο του όταν ωθείται από την επιθυμία (του κέρδους), παρά όταν υποχρεώνεται από τρίτους να εργαστεί παραγωγικά (πχ εκεί στηρίζεται η ιδέα του bonus). Η ελεύθερη οικονομία αφήνει επίσης ένα πεδίο στον άνθρωπο για να αναπτύξει τις ιδέες του για τη βελτίωση της παραγωγής μέσω της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Αυξάνεται έτσι ο πλούτος της κοινωνίας που ακολουθεί το σύστημα αυτό. Η ιστορία επιβεβαιώνει τη σκέψη αυτή. Τα καπιταλιστικά κράτη είναι τα πιο πλούσια σήμερα ενώ όσα ακολουθούσαν ή ακολουθούν άλλα συστήματα(προ-καπιταλιστικό ή κομμουνιστικό) βρίσκονται σε κατάσταση φτώχειας.

Επίσης, ο καπιταλισμός έχει αυξήσει τη συνοχή των κοινωνιών που τον ακολουθούν. Αυτό ακούγεται ίσως οξύμωρο δεδομένου ότι η βασική μομφή κατά του καπιταλισμού είναι οι κοινωνικές ανισότητες. Ωστόσο η σύγκριση με την προ-καπιταλιστική εποχή των γαιοκτημόνων και των αριστοκρατών δεν αφήνει αμφιβολίες. Όχι ότι δεν υπάρχουν και τώρα πλούσιοι και φτωχοί αλλά η ζωή τους δεν διαφέρει από αυτή των πλουσίων τόσο όσο αυτή ενός μεσαιωνικού βασιλιά από τους δουλοπάροικούς του. Σήμερα στον καπιταλιστικό κόσμο κάθε άνθρωπος έχει την ευκαιρία της κοινωνικής ανέλιξης από όσο χαμηλά και αν προέρχεται και η καταγωγή δεν θεωρείται τόσο σημαντική όσο παλιά. Υπάρχει επίσης η μεσαία τάξη που συνέχει την κοινωνία. Αυτά όλα δεν είναι αυτονόητα αλλά οφείλονται στην οικονομική ελευθερία.

Η οικονομική ελευθερία επιτρέπει επίσης στον άνθρωπο να ελπίζει. Ακόμα και ο πιο φτωχός ξέρει ότι η κοινωνική του ανέλιξη δεν εξαρτάται από την εύνοια των αρχόντων ή από την τύχη, αλλά από τις δικές του προσπάθειες. Κανείς δεν στερείται την ελπίδα, αλλά όλοι δικαιούνται να επιδιώκουν τη βελτίωση της ζωής τους. Ταυτόχρονα η άρχουσα τάξη νομιμοποιείται στα μάτια του λαού γιατί έχει κατακτήσει τη θέση της με τρόπο που επιτρέπει και στους άλλους να ελπίζουν ότι θα βρεθούν κάποτε εκεί και όχι με τη βία, την καταγωγή ή «ελέω θεού». Έτσι μειώνεται η κοινωνική δυσαρέσκεια και οι κοινωνικές εντάσεις.

Τέλος, η οικονομική ελευθερία προάγει την ελευθερία και στους υπόλοιπους τομείς. Είναι λάθος να διαχωρίζεται η πολιτική και η ατομική ελευθερία από την οικονομική. Πολλοί θεωρούν ότι είναι δυνατόν να υπάρξει ελευθερία στην πολιτική χωρίς οικονομική ελευθερία (πχ κομμουνισμός) ή οικονομική ελευθερία υπό ανελεύθερα καθεστώτα, αυτό όμως είναι αδύνατον. Πώς είναι δυνατόν ο πολίτης που στην επαγγελματική του ζωή εξαρτάται από την εύνοια του κράτους δηλαδή του πολιτικού ή από την πίστη του στο κόμμα και είναι δουλοπρεπής, στην πολιτική ή προσωπική του ζωή να είναι ελεύθερος και ανεξάρτητος; Αντίστροφα αυτός που φοβάται να εκφρασθεί ή να κυκλοφορήσει ελεύθερα πως είναι δυνατόν να είναι ελεύθερος στην οικονομική του ζωή; Αυτό το επιβεβαιώνει και η ιστορική πραγματικότητα. Ποτέ στην ιστορία δεν έχει υπάρξει δημοκρατικό κράτος χωρίς ελεύθερη οικονομία, ενώ τα πειράματα του οικονομικού νεοφιλελευθερισμού σε χώρες με δικτατορία θεωρούνται αποτυχημένα. Η ιστορία δείχνει ότι οι χώρες που ήταν πρωτοπόρες στη δημοκρατία ήταν και στον καπιταλισμό (πχ Αγγλία, Αμερική και αργότερα ολόκληρος ο δυτικός κόσμος). Με βάση αυτά που είπαμε καταλήγουμε στο εξής συμπέρασμα: καπιταλισμός και δημοκρατία δεν διαχωρίζονται, είναι οι δυο όψεις της ελευθερίας, η οικονομική και η πολιτική.

Συμπερασματικά, από τα οικονομικά συστήματα που έχουν εφαρμοστεί μέχρι τώρα αυτό της ελεύθερης αγοράς είναι από κάθε άποψη το πιο αποτελεσματικό, το πιο δίκαιο και το πιο αρμονικό με τη φύση του ανθρώπου. Η παγκόσμια κυριαρχία του και η συνεχής εξάπλωσή του δεν είναι τυχαίες!

To ταξίδι στην Αράχωβα` η Oxford Street και η Κόκκινη Πλατεία..

"Είδες ο δικός σου όλο Αράχωβα την βγάζει και φέτος` αφού τα 'χει ας τα ξοδέψει!"
 
"Ποιος τα 'χει ρε; Δικά του είναι;"

"Ε ποιανού; Δικά του` άντε και των γονιών του!"

"Αμ δεν είναι έτσι..τα πολλά λεφτά είναι κλεψιμέικα. Ή τα κλέβεις με τη "βούλα" ή τα στερείς απ' τον διπλανό σου, οπότε και πάλι κλέψιμο περνιέται.."

"Κάτσε ρε! Όποιος ζει, δηλαδή, μες στη χλιδή πρέπει απαραιτήτως να νιώθει τύψεις που στερεί μέρος της από κάποιον άλλον; Έτσι, όπως τα λες, είναι σαν η πίτα να 'ναι κλειστή, να 'χει πάντα συγκεκριμένο αριθμό κομματιών. Πιο μεγάλη δε γίνεται να 'ναι;"

"Η πίτα είναι τόσο μεγάλη όσο και οι διαθέσιμοι πόροι. Ο πλούτος στηρίζεται στους πόρους. Από το σημείο που αυτοί δεν υπάρχουν, δεν μπορεί να παραχθεί και πλούτος. Πεπερασμένη η ύλη, οπότε.."

"Μα η σύγχρονη οικονομία είναι αυτή που έχει ξεπεράσει το επίπεδο της ύλης και έχει καταλήξει να εμπορεύεται "αέρα..κοπανιστό". Δε χρειάζεται αναγκαία την ύλη, μπορεί ν' αναπτυχθεί και χωρίς.."

"Άμα ήταν έτσι ακριβώς, θα 'μασταν όλοι πλούσιοι. Βλέπεις, όμως, ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Πάντα οι πλούσιοι είναι ορισμένοι, με μικρές αυξομειώσεις και εναλλαγές. Αυτοί απολαμβάνουν και τη "μερίδα του λέοντος"."

"Εε είναι και αξιοκρατικό το σύστημα! Τι όλοι; Mπάτε σκύλοι αλέστε; Όποιος είναι ικανός θα βγάλει και ναι, θα πάει και το ταξιδάκι του στην Αράχωβα αν μπορεί!"

"Να το χέσω ένα σύστημα που στηρίζεται στην ικανότητα αγνοώντας την ανθρώπινη ανάγκη. Ας πεθάνει ο δίπλα σου και εσύ ας βγάζεις τα εκατομμύριά σου δηλαδή; Συλλογικά ποια η σκοπιμότητα μιας τέτοιας πρακτικής;"

"Μα γι' αυτό "μετριάζουμε" το άτεγκτο καπιταλιστικό σύστημα, αν και unfair, με δομές σοσιαλιστικές, αυτές του κράτους πρόνοιας ας πούμε. Απ' την άλλη, η ικανότητα δεν είναι πηγή δημιουργίας; Δεν είναι αυτή που θα πάει την ανθρωπότητα μπροστά, θα παραγάγει γνώση και κουλτούρα;"

"Ωραία, αλλά γιατί να συνδέεται απαραίτητα με το χρήμα; Δεν μπορεί να συνδέεται με μη χρηματικές αξίες; Με την ικανοποίηση για την ίδια τη γνώση, για την ίδια την προσφορά στον "πλησίον" και στο σύνολο εν γένει; Γιατί στη Σοβιετική Ένωση δεν παρήγετο γνώση, δεν ανταγωνιζόντουσαν τις Η.Π.Α. στα "διαστημικά"; Το έκαναν για το χρήμα, δηλαδή, οι επιστήμονες αυτοί; Όχι βέβαια!"

"Ντάξει μπορεί να συνδέεται μ' άλλα αξιακά μεγέθη, αλλά δεν παύει να αναγνωρίζεται ως πηγή της ανθρώπινης ικανοποίησης..αν όχι, κάτι τέτοιο θα ήταν αντίθετο στην ίδια την ανθρώπινη φύση! Δε θα 'ταν;"

"Όσο ουτοπικό κι αν ακούγεται, πάντως, θα μπορούσε κανείς να συμβάλλει μέσα στην κοινωνία με βάση ναι μεν την ικανότητά του, αλλά προς χάριν εκείνου που 'χει τη σχετική ανάγκη` όχι απαραίτητα του εαυτού του! Έτσι προτάσσεται, βέβαια, η συλλογικότητα έναντι της ατομικότητας, αλλά αριστοτελικά και μόνο, η ατομικότητα θα βρει την ευημερία της μέσα απ' την ευημερία της συλλογικότητας.

Όσο για την ανθρώπινη φύση, χαθήκαμε αν την αφήναμε να ελέγχει αυτή και μόνο ολόκληρη τη ζωή μας. Θα επικρατούσε "ζούγκλα". Όχι, βέβαια, ότι το υπάρχον οικονομικό σύστημα δεν ευνοεί-στηρίζεται στην ίδια την ανθρώπινη φύση...αλλά φαντάσου μια ολόκληρη ανθρώπινη πραγματικότητα χωρίς "πολιτισμό", χωρίς αυτό το κάτι παραπάνω, μέσα στο οποίο περιλαμβάνεται και αυτό το αίσθημα αλληλεγγύης, ο "ανθρωπισμός".."

"Ναι αλλά και ο πολιτισμός είναι το ένδυμα` το σώμα, δυστυχώς ή ευτυχώς, είναι η "γνωστή" ανθρώπινή μας φύση..χωρίς αυτή δεν πάμε πουθενά! Το θέμα είναι πώς θα μάθεις; Ανάλογα με τις προσλαμβάνουσες σου είτε θα δώσεις βάρος στ' ένα είτε στ 'αλλο..όλα θέμα παιδείας τελικά..".


Να πώς μια φιλική συζήτηση χωρίς "ταμπού" και ετικέτες ("καπιταλισμός" και "σοσιαλισμός" αναφέρθηκαν δυο-τρεις φορές μόνο..) μπορεί να πραγματευτεί ένα τόσο "πολυφορεμένο" θέμα, όσο αυτό της πάλης του σοσιαλισμού με τον καπιταλισμό. Σαν συζήτηση σε προκαλεί να αντιδράσεις, να συμφωνήσεις, να διαφωνήσεις..παίρνεις τη σκυτάλη και συνεχίζεις..έτσι, όμως, είναι ο διάλογος` ο καθένας συνεισφέρει με τις θέσεις-αντιθέσεις του όχι σε μία παράλληλη, αλλά σε μία "οιονεί" τέμνουσα πορεία` στόχος δεν είναι να πούμε τα δικά μας, να εντυπωσιάσουμε και να φύγουμε, όπως ήρθαμε. Στόχος είναι να πάρουμε όσα περισσότερα μπορούμε και ναι, αν μπορούμε, να φτάσουμε πέρα από ενδόμυχες αλληλοαναγνωρίσεις και σε έκφραση ενός κοινώς εκπεφρασμένου συμπεράσματος. Είθε! Η σκυτάλη σε σας και την κρίση σας...

"WE HAVE DONE IT, and now??"

Πελοπόννησος-δεκαετία '30. Η μεγαλύτερη αδερφή μιας πολυμελούς οικογενείας σταματά το σχολείο, για να φροντίζει τα μικρότερά της αδέρφια, την ώρα που η μητέρα της είναι στα χωράφια. Τα επαγγελματικά της όνειρα για το μέλλον ματαιώνονται` σειρά έχει το ράψιμο, το μαγείρεμα, οι οικιακές εργασίες ες αεί.. αν και μεγάλο σχολείο η ζωή, το παράπονο θα μείνει: "εμένα μ' άρεσαν τα βιβλία"..

Ορεινά της Πίνδου-δεκαετία '40. Ο πρωτότοκος και μοναδικός γιος μιας παραδοσιακής οικογένειας, την εγκαταλείπει, για να αγωνιστεί για τα ιδανικά του σε καθεστώς εμφυλίου. Οι γυναίκες κι αυτές συναγωνίστριές του, "ισότιμες", καθώς έλεγαν, στο μέτωπο του αγώνα. Η είδηση του χαμού του αρρωσταίνει βαριά τον πατέρα και τη μάνα. Οι άλλες δύο μικρότερες αδερφές του δεν "πιάνουν", δεν "κουβαλούν" τ' όνομα. Ο πατέρας και η μάνα χάνονται, αλλά ο γιος έχει ζήσει εν τέλει..όταν έρθει η ώρα ν' αποκτήσει κι αυτός τα δικά του παιδιά, η ιστορία δε διδάσκει, απλά επαναλαμβάνεται..

Δεκαετία '60. Η Ελλάδα στη σφαίρα της Δύσης. Οι γυναίκες συμμετέχουν, πλήρως σχεδόν, στην εκπαίδευση και έχουν, απ' την προηγούμενη κιόλας δεκαετία, δικαίωμα ψήφου. Στα αστικά κέντρα, προπύργια των εξελίξεων, καταλαμβάνουν σταδιακά και χώρους ανδρικών επαγγελμάτων, ενώ η απελευθέρωσή τους ολοένα και μεγαλώνει. Η θέση της γυναίκας αλλάζει..

Σήμερα τα παραδείγματα του παρελθόντος χάνουν όλο και περισσότερο την αξία τους. Για τα περισσότερα παιδιά, η μητέρα-νοικοκυρά είναι λέξη άγνωστη, εκτός αν είναι άνεργη. Ο πατέρας-εξουσιαστής ούτε τύποις δε φαίνεται να ισχύει σε νοικοκυριά που κατά συντριπτική πλειονότητα "διοικούνται" κυριολεκτικά από μία "γκρινιάρα" -μ' αγάπη πάντα- μάνα. Οι ρόλοι άλλαξαν, το πεδίο ευθύνης τους ακόμα αλλάζει..

Οι ισορροπίες λεπτές, αν δε θέλουμε η γυναίκα να μετατραπεί σε ή να υποκαταστήσει τον άνδρα. Δεν είναι απλά μία ανταλλαγή ρόλων, είναι ένας επανακαθορισμός του ίδιου του περιεχομένου τους. Μέχρι τώρα δε φαίνεται και να' χει επιτύχει: η γυναίκα φορτώνεται μαζί με τα επαγγελματικά και το σύνολο των οικιακών βαρών, με τον άνδρα να μην έχει προετοιμαστεί για τον επιμερισμό τέτοιου είδους ευθυνών. Ίσως, όμως, φταίει και η εποχή` είναι βλέπεις μεταιχμιακή. Οι οικογενειακές δομές άλλαξαν άρδην, σχεδόν, απ' τη μια γενιά στην άλλη. Μην την πληρώσουν, βέβαια, και τα παιδιά, το πιο ευαίσθητο ίσως θύμα αυτής της ιστορίας..

Δεν είναι και σπάνια, άλλωστε, η σύγχρονη εικόνα μιας, αλλοδαπής συνήθως, "νταντάς" που παλεύει μόνη της πάνω από ζωηρά, πλην "ξένα" γι' αυτήν, παιδιά. Όση αγάπη κι αν τους τρέφει, είναι δύσκολο πολλές φορές να 'χει την απαιτούμενη "μητρική υπομονή" κι ακόμα περισσότερο παιδεία. Έτσι, όμως, μεγαλώνει ένα μεγάλο μέρος μιας μελλοντικής γενιάς ενηλίκων. Δεν είναι κρίμα να μην τύχουν της αρμόζουσας φροντίδας;;

Ξεφύγαμε, όμως! Ας ευχηθούμε στις γυναίκες, με αφορμή τη χθεσινή μέρα, να γιορτάζουν και να προβληματίζονται κάθε ημέρα του χρόνου, ώστε ο φεμινισμός, σε κοινωνίες σαν τη δική μας, να δώσει τη θέση του σε ένα κίνημα επαναδιαπραγμάτευσης του γυναικείου ρόλου απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό, την εποχή μας, την κοινωνία μας..χρόνια σας πολλά!

Aποκριές διαρκείας..

Ζούμε σ' ένα κόσμο μεταμφίεσης` διαλέγουμε στολές διάφορες, για τη μια και για την άλλη περίσταση. Άλλη για τον προϊστάμενο, άλλη για τον υφιστάμενο`άλλη για τον κολλητό, άλλη για τη φίλη..όχι πάντα κι όχι όλοι. Υπάρχουν και εξαιρέσεις. Ο οδηγός επιβίωσης των "μεγάλων", όμως, αυτά επιτάσσει. Κι αν έχεις κότσια σπάσε τον ομφάλιο λώρο`το αίμα πολύ, αλλά και η ανακούφιση μεγάλη..

Άρα τι; Πόσες είναι οι αποκριές; Είναι μία ή πολλές; Μία είναι η μικρή της ευτυχίας και η άλλη η μεγάλη της δυστυχίας..Μία είναι η επίσημη, οι άλλες νόθες, αλλά όχι και λιγότερο υπαρκτές.

"Ψεύτες και υποκριτές" σου λέει οι βουλευτές. Το 'χει το σινάφι τους να μπαινοβγάζουνε στολές μπερδεύοντας τον κόσμο. Άλλη προεκλογικά, άλλη μετεκλογικά`άλλη στη Βουλή κι άλλη στην Παναγία την Εκατονταπυλιανή..Άνθρωποι δεν είν' και αυτοί; Άνθρωποι και αυτοί που τους ψήφισαν; Ή σ' άλλη παράσταση παίζει ο καθείς ή, τι να πεις, επινοούμε και εμείς τις μακρυπούλιες μας..

"Ουδέν κακόν αμιγές καλού", βέβαια, και πάλι ένα θαλασσοδαρμένο ρητό έρχεται να πει την αλήθεια του..Έχει έτσι και την πλάκα του το παιχνίδι της ζωής, το "κακό" συμπληρώνει το "καλό", γίνεται "καλό", μα και ξαναγίνεται "κακό", αν θέλει. Τα ζωτικά ψεύδη κάνουν τις ορθοπεταλιές τους στον ανήφορο της ζωής, αλλά γίνονται κι αέρας δυνατός στον κατήφορο της πτώσης. Είναι όλα θέμα ισορροπίας: αν το ζωτικό ψεύδος καταντήσει να μην έχει διαφορά καμία απ' την αλήθεια, τότε ναι ζούμε σε κοινωνία πτώσης και μόνο ένα ξεδιάλυμα φαντάζει "μια κάποια λύσις"..

Την άλλη φορά, λοιπόν, που στεκόμενοι μπροστά στο κτίριο της Βουλής ζητήσουμε να "πέσουν οι μάσκες", ας προσέξουμε και λίγο το λάστιχο που μας σφίγγει το κεφάλι..

Υ.Γ.: H φώτο προέρχεται από τις "Απόκριες" του Ανδρέα Πετρουλάκη (Protagon)